Lis, lis pospolity, lis rudy (Vulpes vulpes) gatunek drapie?nego ssaka z rodziny psowatych (Canidae). Wyst?puje na p?kuli p?nocnej, w cz??ci Azji, w Europie, Ameryce P?nocnej i p?nocnej Afryce. W XIX wieku zosta? wprowadzony do Australii, gdzie jest obecnie jednym z najwi?kszych szkodnikw (gatunek inwazyjny).
Lis rudy jest najwi?kszym z przedstawicieli rodzaju Vulpes, jak i najbardziej rozprzestrzenionym przedstawicielem drapie?nych. Rozprzestrzeniony na ca?ej p?kuli p?nocnej, od ko?a podbiegunowego poprzez Ameryk? P?nocn?, Europ? i Azj?. Zasi?g jego wyst?powania wzrasta wraz z ekspansj? cz?owieka, dzi?ki ktremu dotar? m.in. na Australi?, gdzie jest uwa?any za szkodnika zagra?aj?cego ?yciu przedstawicieli tamtejszych ssakw i ptakw. Mi?dzy innymi z tych przyczyn zosta? wpisany na list? gatunkw chronionych IUCN jako gatunek mniejszego ryzyka. Zosta? rwnie? umieszczony na li?cie 100 najbardziej inwazyjnych gatunkw.
Lis rudy wywodzi si? z Eurazji, gdzie wyewoluowa? z mniejszych przodkw. Ekspansja gatunku obj??a najpierw Ameryk? P?nocn?, do ktrej gatunek w dosta? si? zaraz po zlodowaceniu Wisconsin. W?rd lisw, lis rudy cechuje si? najbardziej progresywnymi dla drapie?nych cechami. Nale?? do nich rozmiar (jest najwi?kszym przedstawicielem lisw) oraz du?a zdolno?? adaptacyjna do nowych ?rodowisk. Pomimo nazwy gatunkowej, cz?sto zdarzaj? si? inne ni? rude umaszczenia co jest skutkiem cz?stych zmian w materiale genetycznym, ??cznie z albinizmem i melanizmem. Obecnie wyr?nia si? 45 podgatunkw lisa rudego, ktre mo?na podzieli? na dwie grupy- rasy du?e, zamieszkuj?ce tereny p?nocne, i ma?e, rezyduj?ce g?wnie w Azji, przewa?nie w jej ?rodkowo-wschodniej cz??ci. Lisy rude s? zwierz?tami spo?ecznymi, ktrych stada przewodzone s? przez par? alfa maj?c? jako jedyna prawo do rozmna?ania. Pozosta?ymi cz?onkami stada s? zwykle potomkowie pary alfa, ktre zostaj? z rodzicami, by pomc w opiece nad szczeni?tami.
Lis rudy poluje g?wnie na ma?e gryzonie, lecz ?ywi si? rwnie? zaj?cowatymi, kurowatymi, ma?ymi gadami, bezkr?gowcami oraz ma?ymi kopytnymi. Sporadycznie spo?ywaj? rwnie? owoce i warzywa. Chocia? lis rudy wykazuje tendencj? do zabijania mniejszych drapie?nikw, to jednak jest nara?ony na atak ze strony wilkw, kojotw, szakali oraz ?rednich i du?ych kotowatych. Gatunek ma d?ug? histori? zwi?zkw z cz?owiekiem- by? t?piony przez wieki jako szkodnik i surowiec do produkcji futer. Cz?sto lis rudy zajmuje wa?ne miejsce w kulturze lub mitologii r?nych ludw. Z powodu swojego rozprzestrzenienia jest jednym z g?wnych gatunkw hodowanych na futra.


Lisy rude mog? zarwno zajmowa? ?ci?le okre?lone terytoria lub prowadzi? w?drowny tryb ?ycia. Do znakowania swojego terytorium u?ywaj? moczu, ktrym znakuj? rwnie? miejsca, gdzie sk?adowane przez nie jedzenie si? wyczerpa?o, by nie traci? czasu na ich przeszukiwanie. Lisy rude ?yj? w rodzinnych grupach dziel?c jedno terytorium, lub formuj? stada, w ktrym para alfa przygarnia odrzucone przez swoj? rodzin? lisy. W terenach ubogich w po?ywienie mo?e powsta? silna hierarchia. Postawionych ni?ej od pary alfa lisw jest zwykle od dwch do o?miu. S? to g?wnie m?ode osobniki, ktre pomagaj? w wychowie szczeni?t, cho? wcze?niej mog?y by? dominuj?cymi cz?onkami stada. Gdy lisi?ta dorosn?, mog? opu?ci? stado o ile szanse na przej?cie kontroli nad jakim? terenem jest du?e, w innym przypadku pozostaj? w rodzinnej grupie kosztem niemo?no?ci rozmna?ania.
Lisy rude s? wszystko?ercami i maj? bardzo urozmaicon? diet?. W by?ym ZSRR naliczono a? 300 gatunkw zwierz?t i ro?lin, ktre stanowi?y po?ywienie dla lisw. Zwykle ?ywi? si? ma?ymi gryzoniami, g?wnie myszami, wiewirkami naziemnymi, myszoskoczkami, chomikami, gofferami i nornicami. W drugiej kolejno?ci si?gaj? po ptaki (g?wnie wrblowate, grzebi?ce, kaczkowate), zaj?cowate, je?ozwierze, szopy pracze, dydelfy i zwierz?ta wodne (ssaki- np. wydry, ryby i szkar?upnie). Sporadycznie zjadaj? te? ma?e kopytne. Lisy rude zwykle poluj? na zwierzyn? o masie do 3,5 kg, same potrzebuj? ok. 500 g po?ywienia dziennie. Wa?n? rol? w diecie pe?ni? ro?liny, zw?aszcza owoce. Ich spo?ycie jesieni? w niektrych rejonach stanowi nawet 100% diety tych zwierz?t w tej porze roku. Najcz??ciej spo?ywanymi owocami s?: jagody, borwki, maliny, je?yny, czere?nie, wi?nie, jab?ka, ?liwki, winogrona, persymona, morwa i ?o??dzie. Do innych spo?ywanych ro?lin nale?? liczne gatunki traw, turzyc i ro?lin bulwkowych.


Lisy preferuj? polowa? wczesnymi porankami, przed wschodem s?o?ca, lub p?nym wieczorem. W przypadku polowania na zwierz?ta myszopodobne, lisy najpierw dok?adnie lokalizuj? zdobycz za pomoc? s?uchu, a nast?pnie skacz? wysoko (na 2 metry) w powietrze. Stabilno?? skoku zapewnia ogon. Po wszystkim l?duj? wprost na sw? oddalon? do 5 metrw zdobycz przednimi ?apami. Zwykle ?ywi? si? padlin? w godzinach wieczornych. Lisy s? niezwykle zaborcze i b?d? broni? zdobyczy nawet przed wi?kszym drapie?nikiem. U lisw mo?e wyst?powa? nadmierne zabijanie zwierzyny, tzn. zabijanie ofiar pomimo braku potrzeby zaspokojenia g?odu. Dzieje si? to zwykle podczas wychowu m?odych. Nagrano, i? w jednym sezonie l?gowym cztery lisy zabi?y do 200 mew ?mieszek ka?dy. W zwi?zku z powy?szym straty w ptactwie hodowlanym mog? by? ogromne. Lisy nie lubi? zapachu kretw, jednak nie powstrzymuje ich to przed z?apaniem ich dla m?odych, jako ?ywej zabawki.


  Premium joomla 1.5 templates created by Lonex.

Aktualny czas

Przydatne linki

Reklama
Reklama
Reklama

Statystyki

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterDzisiaj3
mod_vvisit_counterWczoraj12
mod_vvisit_counterTen tydzie?38
mod_vvisit_counterpoprzedni tydzie?158
mod_vvisit_counterTen miesi?c88
mod_vvisit_counterOstatni miesi?c518
mod_vvisit_counterWszystkich179375

Aktualnie: gości 1 połączonych
Twoje IP: 54.166.48.3
 , 
Dzisiaj: Gru 08, 2016